Nolashu waa imtixaan subaxkasta waxaa ay kugu soo wajaheysaa waji cusub waxay u bahantahay dulqad iyo dhabar adeyg waajihideedu , mararka qaarkood waxaa ay ku tusineysaa wax aysan aqbali Karin nafsadadu lakin ay kugu kalifeyso dantu , qof maantey ayuu maalqabeen yahay kankalana beri midkale maantey ayaa uu ku noolyahay nolal farxad leh kan kalana beri mahan mid ku ahaneysa sida aad u rabtid sida aad u jeceshahay adigu ma maamuli kartid sida ay kuu ahaaneyso lakinse waxaad ku khasbantahay in aad ku waajahdo sida ay kugu soo wajahdo .

1991 – waxaa burburey dawladii , qaranimadii iyo midnimadii Somaliyeed , waxaa biloomey dagaal sababey dhibaatooyin farabadan , waxaa bilaabmey dhac, boob, dil , kufsi barakac iyo wax lamid ah .

Dagaalkaasi waxa uu barakiciyey dadka aad u farabadan , marka ay  barakacayeen madooneyn in ey barakacaan lakinse waa waji cusub ee ay ku soo wajahdey nolashu danta ayaa keentey in labarakaco .

Talo faraha ayey ka baxdey waxaa ay ka farkarayaan waa xagee meesha aan nolasha ula cararayno  , Waxa ay ka filayaan nolol aad u wacan rajadoodu maxuma , niyada aad  ayey ugu dhisantahay waxa ay filayaan amni ileen waxa ay ka soo carareen dil , kufsi , dhac, iyo gaajo

Waxa ay filayaan soo dhaweyn aad u fiican , waxa ay soo gaareen meshii ay u socdeen waa bariga soomaliya intooda ugu badan waxa ay yimaadeen bosaso iyagoo ka filanaya soo dhaweyn , shaqo , amni iyo daryeel ileen waxaa  soo saameeyey dagaal .

Wey soo gaareen meeshii ay u malaynayeen in ay ka helayaan waxa niyadooda ku jirey , waxay bilaabeen in ay ku dhex darsamaan dadkooda , waa ay iska xamaalanayeen lakinse waxaa soo wajahay caqabado farabadan oo aysan meesha ku darsan , waxaa ay lakulmeen kufsi , caafimaad xumo , nafaqo daro iyo daryeel xumo , waxey dareemeen iney kala duwan yihiin waxa ay filayeen iyo lakulankooda dareenka galiyey  .

Dadbadan oo ka mid ah waxa ay go,aansadeen in ay tahriibaan iyagoo radinaaya nolal ka fiican tan eey ku jiraan ,  Ciyaalkoodii waxaa saameeyey daruufta soo wajehday waalidkood , waxaa ay isku dayayaan in ay caawiyaan waalidkood , qaarkale waxa ay raadsanayaan nolal maalmoodkooda .  

Shaqooyinka ay qabanayaan kuma qanacsana lakinse waxaa ku khasbaya daruufta waa baalashle waxaa ay u gashay booskii waxbarashada waxa uu u baalashaya qof qani ah waxa uu ku labisanyahay dhar aad u cusub adna u qurux badan naxariisi kuma jirto  waxaa uu

leeyahay adeer si wacan u baalash hadiikale lacag iguma lihid , cunugii  yariiska ahaa waxa uu dareemay niyad jab waa uu isla hadlayaa waxa uu iskula hadlayaa naxariis darana masaana malqabeenku , waxa uu gaari u tirtiraya midkale sidii oo kale ayuu kula kulmayaa rajadiisi waa ay u dhamatey , maheysto waxa uu u bahnaa lakinse waxaa u bedelay isticmaalka mukhaadaradka ma jidho cid ka fakareysa , masuuliyad cidna iskama saareyso waa ay dhibaataysanyihiin .

Hooyooyinku waxa ay isku dayayaan In ay kaafiyaan nolasha caruurtooda lakinse ma awoodo waxa  ay helayso kuma filna waxa loo bahanyahay , Waa hooyo isku dayday In ay nolashooda lasoo baxaan waxa ay u shaqaysaa reer waa booyaaso lakine markii u dhamatey bishii waxaa ay  helashay garaac meeshii ay ka heli lahayd lacagteeda ma garanayso cid ay u cabato , xaquuqdooda cidna uma doodeyso waxay ku noqotey lakulan rajo gab leh.

Waxaa la hilmaamey daryeelkii dadka barakacayaasha qofkasta waxaa ka saran masuuliyad macalinka , aradayga , ganacsadaha , shuyuukhda iyo dawlada waxaa la hilmaamey masuuliyad ina saran waxa daah layska saarey masuuliyad laynu kula xisabtami doono maalin aan manta ahayn .

Waxaan wada raadineynaa oo aan u wada ordaynaa waa hormar  waxa aan ku heli karnaa is gacan qabsi , wadajir , kadib waxaa uu noqonaya hormar mira dhal leh . 

Mohamed Guure
ibnu-salax007@hotmail.com